jump to navigation

ધરતીકંપ! જાન્યુઆરી 24, 2010

Posted by jagadishchristian in મારી વાર્તા, વિચાર-મંથન, સમાચાર-હેવાલ.
Tags: , , , , , , , , , , , , , ,
10 comments

તાજેતરમાં હૈટીમાં વિનાશક ભૂકંપ થયો અને કરોડોનું આર્થિક નુકસાન થયું, લાખો લોકોની જાન-હાનિ થઈ અને લાખો લોકો ઘર-વિહોણા થયા એનું પારાવાર દુઃખ છે. આ હોનારતમાં કોઈએ પતિ તો કોઈએ પત્ની, કોઈએ બાળકો ગુમાવ્યાં તો કેટલાય બાળકોએ માબાપ, ઘણાં કુટુંબ એક સાથેજ આ ભૂકંપમાં હોમાઈ ગયા. જે બચ્યા છે એ લોકોએ જીંદગીની શરૂઆત નવેસરથી કરવી પડશે. અને આ નવેસરની જીંદગીમાં પણ એ ધરતીકંપની કેવી આડઅસર થતી હોય છે એને એક વાર્તા સ્વરૂપે અહીં રજૂ કરું છું. દુનિયાભરના લોકોએ યથાશક્તિ યોગદાન આપ્યું છે . ઈશ્વરપિતા મુએલાંઓના આત્માને શાંતિ આપે, ઇજાગ્રસ્તો જલદી સાજાપણું પામે અને સૌ બચેલાંઓના નવજીવનને મજબૂત બનાવે એવી અંતરની અભીપ્સા પૂર્ણ કરે એવી પ્રાર્થના.    

જાન્યુઆરી ૨૬ ૨૦૦૧ ના દિવસે ગુજરાત પણ ભારે ધરતીકંપનો ભોગ બન્યું હતું. અહીં અમેરિકાસ્થિત મારા એક મિત્રના મોટાભાઈ એમની એકની એક દીકરીના વેવિશાળ કરી અંતરના ઓરતા સાથે અમદાવાદ લગ્નની જરૂરી ખરીદી માટે ગયા હતા. અને એ ગોઝારા દિવસે એમના પત્ની અને પુત્રી એ ધરતીકંપના ભોગ બન્યા હતા. થોડી જ ક્ષણોમાં એમનું કિલ્લોલ કરતું કુટુંબ વિખરાઈ ગયું. નીચેની વાર્તા આ ઘટનાનો આધાર છે. વાર્તાના પાત્રો અને આ ઘટના સિવાયની બાકી બધીજ ઘટનાઓ કાલ્પનિક છે.

ધરતીકંપ!

સપ્ટેમ્બર મહિનાની ખુશનુમા સવાર હતી. “સીનિયર સેન્ટર” ના પ્રાંગણના બાંકડા પર છગનભાઇ અને મિત્રો બેઠા બેઠા ગામ-ગપાટા મારી રહ્યા હતા. સેન્ટરના માલિક અને સંચાલક રમેશભાઇની ગાડીએ સેન્ટરમાં પ્રવેશ કર્યો. તેઓ પોતાની ગાડી પાર્ક કરી આવ્યા એટલે છગનભાઇ  જે એમની ચંચુપાત અને ચાંપલાશ માટે જાણીતા છે બોલ્યા

“રમેશભાઇ આજે શનિવારે આટલા વહેલા કેમ?”

“બસ એમજ” કહીને એ પોતાની ઓફીસ તરફ રવાના થયા. થોડી વાર પછી એ બહાર આવ્યા અને સેન્ટરના આંગણામાં આવી ઊભા રહ્યા. છગનભાઇ  બોલ્યા

“આજે રમેશભાઇ વહેલા આવીને અહીં કોની રાહ જુએ છે? કોઈ ઈંસ્પેક્શન માટે આવવાનું છે કે શું?” બીજી બધી વાતો બાજુ પર મૂકી એ વિચારમગ્ન થઈ ગયા.

થોડી વારે એક મર્સીડીઝ ગાડી આવી અને ઊભી રહી. રમેશભાઇ  તરત એ ગાડી પાસે ગયા. આગળની બાજુથી એક ભાઇ  ઉતર્યા અને રમેશભાઇનો હાથ મિલાવી એમને ભેટી પડ્યા. રમેશભાઇએ અંદર ઇશારો કરી કાંઈ મંગાવ્યું. એક નર્સબેન વ્હિલચેર લઈને આવ્યા એટલે રમેશભાઇ અને પેલા ભાઇએ ગાડીની પાછળનો દરવાજો ખોલ્યો. રમેશભાઇ  કોઈને પગે પડતા હોય એવું લાગ્યું. નર્સબેને અંદરથી એક આધેડ વયના બેનને ટેકો આપી બહાર કાઢ્યા અને વ્હિલચેરમાં બેસાડ્યા. છગનભાઇ  સમજી ગયા કે નવા આગંતુક લાગે છે. અને વ્યંગમાં બોલ્યા

“ભાઇ  મર્સીડીઝમાં ફરે છે, મોટો બંગલો પણ હશે પણ ઘરડી માને રાખવા જેટલી જગ્યા નહીં હોય! સાલા બૈરીના ગુલામ!”

રમેશભાઇએ ગુસ્સા ભરી નજર નાખી અને પેલા ભાઇ ની સાથે અંદર જતા રહ્યા. અંદર આવીને રમેશભાઇએ અનંતભાઇ  અને બાને બેસાડ્યા અને જરૂરી પેપરવર્ક તૈયાર કરવા લાગ્યા. એમણે ફોન કરી રસોડામાંથી ઓછી સુગરવાળી ત્રણ ચા મંગાવી. પેપરવર્ક પતાવી બાને એમના રૂમમાં બેસાડી અનંતભાઇ  અને રમેશભાઇ  બહાર આવ્યા અને અનંતભાઇને વિદાય આપી.

અનંતભાઇ  અમે રમેશભાઇ  બંને અમદાવાદમાં એકજ સ્કૂલમાં અને ક્લાસમાં હતા. બંને વચ્ચે ભાઇ  જેવો સંબંધ હતો. હાઈસ્કૂલ પછી બંનેની કોલેજ અલગ હતી પણ એમનો સંબંધ તો એવોજ અકબંધ હતો. રમેશભાઇ  મેડીકલ કોલેજમાં ગયા તો અનંતભાઇ  એંજીનીયરીંગ કોલેજમાં. અનંતભાઇ  અને રમેશભાઇ  પોતાનું કોલેજ શિક્ષણ પતાવી વધુ અભ્યાસ અર્થે અમેરિકા આવ્યા અને અહીંજ સેટલ થઈ ગયા. રમેશભાઇ એડીસનની જે.એફ.કે. હોસ્પીટલમાં ડોક્ટર તરીકે કાર્યરત થયા તો અનંતભાઇ  ન્યુ જર્સી ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટ્રાસ્પોર્ટેશન માટે કામ કરવા લાગ્યા. અહીં આવ્યા પછી અને પરણ્યા પછી પણ એમનો સંબંધ એવો જ અકબંધ જળવાઈ રહ્યો હતો. અનંતભાઇ ને એકમાત્ર પુત્રી હતી જ્યારે રમેશભાઇ ને એક પુત્ર અને બે પુત્રીઓ હતી. અનંતભાઇ  એમના માબાપના એક જ સંતાન હતા એટલે જ્યારે એમના પિતાનું હાર્ટએટેકથી મ્રુત્યુ થયું ત્યારે જબરદસ્તી પોતાના ચંચળબાને સાથે અમેરિકા લઈ આવ્યા. ચંચળબા રસોઈ બહુ સરસ બનાવે. રમેશભાઇ ને એમના હાથની વરાની દાળ ખૂબજ ગમે. ચંચળબા બહુ માયાળુ. અનંતભાઇ ના પત્નિ શોભાબેન સાથે એ હોય તો બધાને એવુંજ લાગે કે મા-દીકરી છે. કદાચ એમને દીકરી ન હોવાથી વધુ વ્હાલ કરતા હશે. અનંતભાઇ  અને શોભાબેનની પૂત્રી પ્રીતી સરસ દેખાવડી. સંગીતમાં ભારે શોખ. ભણવામાં પણ હોંશિયાર. ચાર જણનો સુખી ઘરસંસાર ચાલતો હતો.

દર રવિવારે સેન્ટરમાં સવારે દસ વાગે પ્રાર્થનાસભા યોજવાનો શિરસ્તો ચાલતો આવ્યો છે. અને ત્યારબાદ ક્યારેક કોઈ સંત-મહાત્મા આવીને આધ્યામીક પ્રવચન આપે તો ક્યારેક કોઈ સાહિત્યકાર આવી એમના સાહિત્યનું રસપાન કરાવે. ક્યારેક સંગીતનો કાર્યક્રમ થાય તો ક્યારેક સિનિયર સિટિજનને મળતા લાભ વિષેની જાણકારી માટે જાણીતા સમાજસેવક શ્રી. જોસેફભાઇ  પરમારનો વાર્તાલાપ યોજાય.

આજે રવિવાર હતો એટલે સેન્ટરના બધા રહેવાસીઓ હૉલમાં ભેગા થઈ ગયા હતા. રમેશભાઇ  પણ હાજર હતા. રાબેતા મુજબ બે-ચાર ભજનો ગાયા બાદ બધાએ સમુહ પ્રાર્થના કરી. પ્રાર્થના પતી એટલે રમેશભાઇ  આગળ આવ્યા અને બધાને સંબોધતા બોલ્યા “પૂજ્ય વડીલો અને મિત્રો, આજે જે કાર્યક્રમની ગોઠવણ કરી હતી એમની નાદુરસ્ત તબિયત હોવાથી મોકૂફ રાખવામાં આવ્યો છે. હું કોઈ સંત નથી કે નથી કોઈ તત્વજ્ઞાની નથી પણ મારે તમારી સાથે થોડી વાત કરવી છે. તમે બધાં અહીં આ સેન્ટરમાં આવ્યા છો એના માટે અલગ અલગ કારણ અને પરિસ્થિતિ જવબદાર હશે. દરેકની વ્યક્તિ ઘર-કુટુંબની સમસ્યા જુદી હોય છે. એટલે આપણી પરિસ્થિતિને બીજા બધાના જીવન સાથે સરખાવાવી એ યોગ્ય નથી.

આજે આપણી સાથે રહેવા માટે એક નવા સભ્ય આવ્યા છે. એ છે ચંચળબા. એમણે ચંચળબા તરફ ઈશારો કર્યો. ચંચળબાએ હાથ ઉંચો કરી બધાની તાળીઓનો સ્મિત સાથે સ્વિકાર કર્યો. રમેશભાઇ એ એક ખોંખારો ખાઈ આગળ બોલ્યા સવારે જ્યારે એમનો પુત્ર એમને મૂકવા માટે આવેલા ત્યારે બહાર બેઠેલાઓમાંથી કોઈએ ટોણો માર્યો કે બૈરીના ગુલામ હશે અને બાને રાખવા એના બંગલામાં જગ્યા નહીં હોય વગેરે વગેરે. તો મારે તમને આ ચંચળબાની વાત કરવી છે. ચંચળબાને એકજ સંતાન અનંતભાઇ  જે સવારે બાને મૂકવા આવ્યા હતા. હું અને અનંતભાઇ સાથે એકજ સ્કૂલમાં ભણતા અને લંગોટીયા યાર. હું ડોક્ટર અને એ એંજિનિયર સાથેજ આ દેશમાં આવ્યા અને સેટલ થયા. આ સેન્ટર શરૂ કરવામાં અનંતભાઇ નો બહુ મોટો ફાળો છે. એમની પત્નિ શોભાબેન અને ચંચળબાને સાથે જોયા હોય તો તમે એમજ માનો કે તેઓ મા-દીકરી છે. એમની પુત્રી સપના ફાર્મસીસ્ટ થયા પછી એમણે એની પસંદના પણ ગુજરાતી છોકરા સાથે સગપણ કરી નાખ્યું.

ગયા જાન્યુઆરીમાં અનંતભાઇ  શોભાબેન અને સપના લગ્નની ખરીદી માટે અમદાવાદ ગયા. પંદર દિવસની વાત હતી એટલે બાએ જવાની ના પાડી અને અહીં એકલા રહ્યા. ૨૬ જાન્યુઆરી ૨૦૦૩ના એ ગોઝારા દિવસે સવારે અનંતભાઇ  એમના સાળા સાથે ચોથા માળેથી નીચે આવી રાહ જોતા ઉભા હતા અને ધરતી ધ્રુજી અને એમના સાળાનો ફ્લેટ હતો એ અગિયાર માળની બીલ્ડીંગ કકડભૂસ થઈને તૂટી પડી. અનંતભાઇ એ એમની પત્ની અને પુત્રી બંનેને એ હોનારતમાં ગુમાવ્યાં. અનંતભાઇ એ મને ફોન કરી બધી વાત કરી અને કહ્યું કે સવારે બાને મારા ઘરે લઈ આવું. બાને અમદાવાદના ધરતીકંપની ખબર પડી એટલે એમણે અમદાવાદ ફોન કરતા પણ ફોન લાગે જ નહીં પણ નડીયાદમાં એમના બેન રહેતા હતા તેમને ફોન કર્યો ત્યારે ત્યાંથી એમને સમાચાર મળ્યા. સમાચાર સાંભળતાં જ એમને સ્ટ્રોકનો હુમલો આવ્યો. એમણે મને ફોન કર્યો એટલે મેં તરતજ ૯૧૧ કોલ કરી એમ્બ્યુલંસ બોલાવી અને તરતજ ગાડી લઈ અનંતભાઇ ના ઘરે પહોંચ્યો તો એમ્બ્યુલંસ નીકળવાની તૈયારીમાં હતી.

એમને ન્યુ બ્રુંસવિકની રોબર્ટવુડ જોન્સન હોસ્પીટલમાં લઈ ગયા એટલે હું પણ ગયો. બાએ મને જાણ કરવામાં બહુ વાર કરી દીધી હતી એટલે સ્ટ્રોક એનું કામ કરી ગયો અને બાનું ડાબું અંગ લકવા મારી ગયું. બિચારા અનંતભાઇ  તો એકદમ નાસીપાસ થઈ ગયા. એકદમ ભલો માણસ છે પણ કેમ જાણે ભગવાને એની આ દશા કરી. અનંતભાઇ  પાછા આવી બાની સેવામાં લાગી ગયા. એક મહિના પછી બાને ઘરે લાવવાના હતા તે પહેલાં જ એમણે હોમમેકરની ગોઠવણ કરી દીધી. એકાદ-બે અઠવાડીયા પછી અનંતભાઇ ના ઘરમાંથી વસ્તુઓની ચોરી થવા માંડી. અનંતભાઇ  ઘરે ન હોય એટલે આખો દિવસ ટેલીવિઝન જોયા કરે અને બા બુમો પાડતા રહે તો પણ બરાબર ધ્યાન ન આપે. અનંતભાઇ એ બીજી બે-ત્રણ અલગ અલગ એજન્સીમાંથી વ્યવસ્થા કરી પણ એક વખતે તો બા પડી ગયાં અને એમને વાગ્યું એટલે એમણે ન છૂટકે અહીં રાખવાનું નક્કિ કર્યું. અમદાવાદ તો એમનું પોતાનું કોઈ છે નહીં તથા મુલાકાત માટે પણ થોડું અઘરું પડે. હવે બોલો આ અનંતભાઇ  અને એમની કહાણી જાણ્યા વગર એમને ટોણા મારવા એ તો વાગ્યા પર ડામ દેવા જેવું છે. તો મહેરબાની કરી કોઈના માટે પૂર્વગ્રહ બાંધશો નહીં અને ગમે તે કારણે તમે અહીં આવ્યા હો એ ભુલી આનંદથી અહીં રહો. કોઈપણ તકલીફ હોય કે જરૂર હોય તો બેફિકર મને જણાવજો. આભાર કહી રમેશભાઇ  ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.

– જગદીશ ક્રિશ્ચિયન

Advertisements

મારો નાથ કોણ? ડિસેમ્બર 4, 2009

Posted by jagadishchristian in મારી વાર્તા, વિચાર-મંથન.
Tags: , , , ,
5 comments

તમારા બધાના સહકાર માટે આભાર. આજે એક નવી વાર્તા લઈને આવ્યો છું. આશા છે કે તમને ગમશે અને તમારા અભિપ્રાય આપશો.

મારો નાથ કોણ?

ડો. આધાર આજે પોતાનો જન્મદિવસ હોવાથી ઘરે રહ્યો હતો. આજના દિવસનું એના જીવનમાં એક અનોખું મહત્વ છે. આજનો દિવસ આધાર આનંદ અને વિષાદની મિશ્ર લાગણી લઈને ઊજવતો રહ્યો છે. વિષાદ એટલા માટે કે ૩૩ વર્ષ પહેલાં આજના દિવસે એને જન્મ દેનારી માતાએ એને ત્યજી દીધો હતો. પણ આનંદ એટલા માટે કે એની માતાએ એને જીવિત હાલતમાં એક અનાથાશ્રમના આંગણામાં મૂકી દીઘો. આજ પર્યંત એણે કેટલાય એવા કિસ્સા સાંભળ્યા છે કે કુંવારી મા બનેલ પોતાની બાકીની જિદંગી સાચવવા મરજીથી કે કુટુંબના દબાણવશ નવજાતનો ભોગ લેતી હોય છે કે લેવા દેતી હોય છે. અનાથાશ્રમમાં રહેવાથી સહન કરવી પડતી મુશ્કેલીઓ, શોષણ અને વહાલપની ઊણપ વચ્ચે આધાર પોતાના દિવસો પસાર કરી રહ્યો હતો. એ ઘણોજ માયાળુ, મહેનતુ અને કોઈ પણ કામ કરવા તૈયાર રહેતો હોવાથી સંચાલકો અને કર્મચારીઓનો એ માનિતો હતો. આધાર નાનપણથી ભણવામાં બહુ હોશિયાર હતો. ક્લાસમાં હંમેશા પહેલા નંબરે પાસ થતો. દરેક ઇતર પ્રવૃતિઓમાં પણ એ અગ્રસ્થાને રહેતો. બોર્ડની પરીક્ષામાં એ સમગ્ર રાજ્યમાં પ્રથમ નંબરે આવ્યો હતો. અનાથાશ્રમમાં રહેતો કોઈ છોકરો સમગ્ર રાજ્યમાં પ્રથમ નંબરે પાસ થાય એવો કદાચ આ પહેલો પ્રસંગ હતો. આધારના નામ સાથે અનાથાશ્રમનું નામ પણ વર્તમાનપત્રોમાં ચમકી ગયું. જેનાથી અનાથાશ્રમને ઘણો આર્થિક લાભ પણ મળ્યો. પ્રથમ નંબરે આવવાથી મેડિકલ કૉલેજમાં પ્રવેશ એ માત્ર સ્વપ્ન ન રહેતાં હકીકત બની ગઈ.

કૉલેજકાળ દરમ્યાન એ પ્રગતિ  નામની સહાધ્યાયિના સંપર્કમાં આવ્યો. ધીરે ધીરે એમનો સંબંધ પ્રેમમાં પરિણ્યમો. પ્રગતિ ના પિતા ખ્યાતનામ ન્યુરોસર્જન અને કૉલેજના અતિથિ અધ્યાપક હતા. એમના માર્ગદર્શન અને પ્રોત્સાહનથી આધાર પણ ન્યુરોસર્જન બનવાનું સ્વપ્ન જોવા લાગ્યો. એમ.બી.બી.એસ. પૂરું થયું એટલે એમનીજ આર્થિક સહાય અને પ્રગતિ ના દબાણવશ વધુ અભ્યાસ અર્થે એ અમેરિકા આવ્યો. અમેરિકાની જીવનશૈલી સાથે તાલ મેળવી એણે બરાબર ધ્યાન દઈ ન્યુરોસર્જનની પદવી હાંસલ કરી દીધી. અને આજે એ ન્યુરોસર્જન તરીકે વેસ્ટ ઑરેંજ, ન્યુ જર્સીમાં આવેલી સેંટ બાર્નાબાસ હોસ્પિટલમાં કામ કરી રહ્યો છે. પ્રગતિ  પણ પીડીયાટ્રીશ્યન તરીકે આજ હોસ્પિટલમાં કામ કરે છે. બંને એકબીજાને પરણી પોતાનું જીવન સુખમય પસાર કરી રહ્યા છે. એમના જીવનમાં આશિષના આગમન પછી પ્રસન્નતાનો સૂરજ વધુ ઝળહળી રહ્યો છે. પ્રગતિ  અને આધાર પોતાનાથી થતી બધી મદદ અનાથાશ્રમને કરતા રહ્યા છે. જ્યારે જ્યારે તેઓ ભારતની મુલાકાતે આવતા ત્યારે અચૂક પેલા અનાથાશ્રમની મુલાકાત લેતા. તેઓએ ‘આધાર’ નામની એક સંસ્થાનું નિર્માણ કર્યું જે પરણ્યા પહેલા ગર્ભવતી બનતી કુંવારી કન્યાઓ અને તેમના કુંટુંબને માર્ગદર્શન, હિંમત આપી બાળકનો જીવ બચાવવાનો અને અનાથ ન બને એવા પ્રયત્ન કરે છે. આધાર અને પ્રગતિ  આનંદ અને ગૌરવ અનુભવે છે કે એમના આ પ્રયત્નોને કારણે એ ઘણા બાળકોને અનાથાશ્રમને આશરે જતા રોકી શક્યા છે. ઘણા યુવા-યુવતીને તેમની જવાબદારી લેવા અને કેળવવા સમજાવી શક્યા છે. તો કુંટંબિજનોના વાંધા અને ચિંતાની નિખાલસ ચર્ચા કરી એમને રાજી કરી શક્યા છે. પ્રગતિ ના પિતાએ નિવૃત્તિ પછી આ પ્રવૃતિ હાથમાં લઈ સમાજને બહુ સુંદર સેવા પૂરી પાડી છે.     

આધાર વહેલો ઊઠી ચાનો કપ લઈ ન્યૂઝપેપર વાંચી રહ્યો હતો. એના ફોનની ઘંટડી રણકી. કૉલર આઈડીમાં જોયું હોસ્પિટલમાંથી ફોન હતો એટલે એણે ઝડપથી ઉપાડ્યો કારણ એને ખાતરી હતી કે કોઈ કટોકટી હશે. ફોન પર એને સાથી ડોક્ટરે જણાવ્યું કે એક અકસ્માતનો કેસ છે અને એક યુવાન છોકરીનું ઑપરેશન કરવું પડે એમ છે. આધારે પૂરી માહિતી મેળવી અને જરૂરી સૂચના આપી અને જણાવ્યું કે એ થોડા સમયમાં પહોંચે છે. ફોનની ઘંટડી સાંભળી પ્રગતિ  પણ આવી અને ફોન પર વાત પૂરી થઈ એટલે પૂછ્યું “જવું જરૂરી છે?”

“તું મારા કપડાં કાઢ, મારે જવું જ પડશે” કહેતો આધાર જલદી બાથરૂમ તરફ વળ્યો. તૈયાર થઈ એ હોસ્પિટલ જવા રવાના થયો. હોસ્પિટલ પહોંચી એણે પેશન્ટની ફાઈલ તપાસી અને એને સારવાર આપતા ડોક્ટર ને નર્સ સાથે ચર્ચા કરી એણે ઑપરેશનની તૈયારી માટે સૂચના આપી પોતાની ઓફીસમાં ગયો. એણે એક્સ રે અને સ્કેસ્ટકેનનો બારીકાઈથી અભ્યાસ કર્યો અને કેવી રીતે ઑપરેશન કરવું એનો તખ્તો તૈયાર કરી પોતાની ટીમને બોલાવી એમને સમજાવી દીધું. આધાર પોતાની ઓફીસમાંથી નીકળી ઑપરેશનરૂમ આગળ પહોંચ્યો તો એક બહેન રોતી હાલતમાં એને મળ્યા અને પોતાની એકની એક દીકરી ને બચાવવા આજીજી કરવા લાગ્યા. આધારે એમને સાંત્વન આપ્યું અને ચિંતા ન કરવા કહ્યું અને ઑપરેશન થિયેટરમાં ગયો. ચાર કલાક પછી અધાર બહાર આવી વેઈટીંગરૂમમાં ગયો તો પેલા બહેન પાસે પાંચ-સાત માણસો હતા. આધાર પેલા બહેન પાસે ગયો. એમની આંખમાં એક જ સવાલ જળઝરણાં થઈ વહી રહ્યો હતો. આધાર એમની પાસે બેઠો અને જણાવ્યું “ચિંતા કરવાની કોઈજ જરૂર નથી. તમારી દીકરી નું ઑપરેશન સફળ રહ્યું છે બ્રેઈનને કોઈ ડૅમેજ નથી થયું. મોં પરના ઘા પડ્યા છે એની નિશાની રહી જશે પણ પ્લાસ્ટિક-સર્જરીથી એ પણ સરખા થઈ જશે.” પછી એણે એમની સાથેના લોકોને જણાવ્યું કે એ બહેનને ધીરજ રાખવા સમજાવે અને થોડું કાંઈ ખવડાવે-પિવડાવે. અને એમને જણાવ્યું કે હવે થોડી વાર પછી એમની દીકરી ને રીકવરી રૂમમાં લઈ જશે અને ભાનમાં આવ્યા પછી આઈ.સી.યુ માં ટ્રાંસફર કરશે. એમ જણાવી એ પોતાની ઓફીસમાં ગયો અને થોડું જરૂરી પેપરવર્ક પતાવી એ ઘર તરફ રવાના થયો. બપોરના ચાર વાગી ગયા હતા એટલે એ ઘરે આવી શાવર લઈને આરામથી સોફા પર બેઠો અને પેલા લાચાર બહેન એને યાદ આવી ગયા. એ પણ ભારતીય હતા અને પોતાના બાળક પ્રત્યેની લાગણી અને ચિંતા જોઈને એને પોતાની માતાના વિચારો આવવા લાગ્યા. કેટલો ફરક હોય છે બે વ્યક્તિઓમાં!

સાંજે સાત વાગે તેઓ પોતાના મનપસંદ રૅસ્ટૉરન્ટમાં ડિનર માટે ગયાં. ડિનર પતાવી તેણે ગાડી હોસ્પિટલ તરફ લીધી. આશિષને પીડીયાટ્રીક ડિપાર્ટમેન્ટના નર્સિંગ સ્ટેશન પર મૂકી આધાર અને પ્રગતિ  આઈ.સી.યુ તરફ ગયા. Hi Asha, I am Dr. Adhar, how are you doing? એ છોકરીનું નામ દઈને આધારે એને બોલાવી. કણસતા અવાજે એ બોલી not that bad. આધારે એના મમ્મીને જણાવ્યું કે એને થોડું ચેક-અપ કરવું છે તો બહાર જઈ બેસે. પ્રગતિ  પણ એમની સાથે બહાર આવી. બહાર આવીને વાત કરતાં કરતાં પ્રગતિ એ પૂછ્યું “આ ઘટના બની કેવી રીતે?”

“મારું નામ આશ્રયી , હું અને મારા પતિ પોરસ લગભગ ૩૦ વર્ષથી અહીં ન્યુ જર્સીમાં રહીએ છીએ. અમારી એકની એક દીકરી આશા એકાઉન્ટન્ટ છે અને એની કંપની તરફથી ઑડિટ પતાવી લૉસ એંજેલસથી પાછી આવી રહી હતી. એની ફ્લાઇટ વાયા બોસ્ટન હતી. ત્યાં કોઈ ટેકનિકલ ખામીના લીધી એને ચાર કલાક રોકાવું પડ્યું અને એ વહેલી સવારે એક વાગે જે.એફ.કે પર પહોંચે એમ હતી. એના ડેડીએ જીદ કરી કે ટેક્ષી ન લઈશ હું તને લેવા આવું છું. બંને ઘર તરફ આવી રહ્યા હતા તો એક drunk woman driving in wrong direction came out of no where અને પોરસની કાર સાથે હેડઓન પછડાઈ. Thank God બંને બચી ગયા. પોરસ ગાડીમાંથી ફેંકાઈ બહાર પડ્યો પણ..” અને ડુસકાં લેતાં કહ્યું, “મારી આશા તો ગાડી સાથે હવામાં ઊછળીને અને એક ઝાડ સાથે અથડાઈ અને એની તરફની વિન્ડોના કાચ એના મોં અને માથામાં ઘૂસી ગયા.” પ્રગતિ એ એમને અટકાવતાં પૂછ્યું “તમારા પતિ કેમ છે?”

“એમને પગે ફ્રેક્ચર છે અને થોડી બીજી ઈજાઓ થઈ છે પણ એ ઓકે છે. આજ હોસ્પિટલમાં છે. હું તેમની પાસે જાઉં છું તો એ મને વઢે છે કે જા આપણી આશા પાસે જા.” એમની વાતચીત ત્યાંજ અટકી ગઈ કારણ આધાર એનું ચેકઅપ પતાવી આવી ગયો હતો. “તમને આન્ટી કહું તો વાંધો નથીને” કહી પ્રગતિ એ આધાર સાથે જવાની રજા માંગી. પાછા વળતી વખતે પ્રગતિ  બસ પેલા આન્ટીની જ વાતો કરતી રહી. કેટલા માયાળુ છે,  પોતાના પતિ અને પુત્રી માટે કેટલી લાગણી છે, ઈશ્વર આવા માણસોને શા માટે આવું દુ:ખ આપતો હશે વગેરે.. વગેરે. પ્રગતિ ને એ પણ ખ્યાલ ન રહ્યો કે આવી વાતો અને તે પણ આજના દિવસે કરીને પોતાના પતિને અજાણે કેટલું દુ:ખ આપી રહી હતી. આધાર પણ ચૂપ રહ્યો કારણ એને ખબર છે પ્રગતિ  કેટલી લાગણીશીલ છે.

બીજા દિવસે રાબેતા મુજબ આધાર અને પ્રગતિ  પોત પોતાના સમયપત્રક પ્રમાણે હોસ્પિટલ પહોંચી ગયા. આધાર એના રાઉન્ડ દરમ્યાન આશ્રયી અને આશાને મળ્યો. આશા થોડી ફ્રેશ લાગતી હતી. પ્રગતિ  પણ થોડો સમય કાઢી આશાના રૂમમાં આવી. “કેમ છે આશા? નમસ્તે આન્ટી.” આશ્રયી ની આંખમાં ચમક આવી ગઈ અને પ્રગતિ ને આવકારતાં બોલી “ બેટા, આવ.” આશાએ કહ્યું “ Hi, I am fine, thanks for coming. Mom has been talking about you.” થોડી આડી-અવળી વાતો કરી પ્રગતિ પોતાની ઓફિસમાં પાછી ફરી. આ રીતે પ્રગતિ  રોજ આશાને મળતી અને આશ્રયી સાથે ઘણી વાતો કરતી. ત્રણ અઠવાડિયા પછી આશાને ઘરે જવાની રજા આપવામાં આવી. પ્રગતિ  અને આશ્રયી ફોન દ્વારા નિયમિત મળતા રહેતા. અને આશાને જ્યારે જ્યારે હોસ્પીટલમાં ચેકઅપ માટે આવવાનું થતું ત્યારે રૂબરૂ મળવાનો મોકો તો એ ગુમાવતા જ નહી. એને કારણે પોરસ સાથે પણ સારી ઓળખાણ થઈ ગઈ. તેઓએ ઘણીવાર પ્રગતિ ને પોતાના ઘરે આવવા આમંત્રણ આપ્યું પણ તે જઈ ન શકી.

પણ એક મોકો મળ્યો જ્યારે આધારને એક કોન્ફરન્સ માટે ફ્લૉરિડા જવાનું થયું. શુક્રવારે તો આશિષની સ્કૂલ અને હોસ્પિટલની જોબના કારણે નીકળવું અશક્ય હોઈ એણે શનિવારે સવારે ૧૧ વાગે આવવાનું આશ્રયી આન્ટી સાથે નક્કી કરી દીધું. શનિવારે આશિષને લઈ પ્રગતિ આશ્રયી આન્ટીના ઘરે પહોંચી. આશ્રયી અને પોરસે એમનું બહુ ઉષ્માપૂર્વક સ્વાગત કર્યું અને એમને ફેમિલિરૂમમાં લઈ આવ્યા. આશા પણ તેમની સાથે જોડાઈ અને બધાં વાતોએ વળગ્યાં. થોડી વારે આન્ટીનું ધ્યાન આશિષ તરફ ગયું અને લાગ્યું કે એ કંટાળી ગયો છે એટલે એમણે આશાને કહ્યું “આશિષને તારી રૂમમાં લઈ જા અને એને વીડિયો ગેમ રમાડ.” અને વાતોનો સિલસિલો એમજ ચાલતો રહ્યો. પોરસે ઘડિયાળમાં જોતાં કહ્યું “શ્રી, પ્રગતિ ને વાતોનાં વડાંથીજ પેટપૂજા કરવાની છે?” આશ્રયી ઝડપથી ઊભી થઈ અને જમવાની વ્યવસ્થા કરવા લાગી. જમવાનું પતાવી આશા અને આશિષ એમની ગેમ રમવા ગયા અને પ્રગતિ, આશ્રયી અને પોરસ સાથે ફેમિલિરૂમમાં પાછા વાતોએ વળગ્યા. આશ્રયી પુરાણી યાદોનો ખજાનો – પિક્ચર આલ્બમ લઈને આવી. જીવનના જુદા તબક્કા પ્રમાણે અલગ અલગ આલ્બમ ઘણી સરસ રીતે બનાવેલા હતા. દરેક પિક્ચરની નીચે તારીખ અને ટૂંકી માહિતી લખેલી હતી. આશાના જન્મથી માંડી તેના જીવનના બધા પ્રસંગોને વણી લેતા આકર્ષક આલ્બમ જોઈ પ્રગતિ  બહુ પ્રભાવિત થઈ ગઈ. આશ્રયી એ કહ્યું “પોરસને ઘણો શોખ છે, આર્કિટેક્ટ મહાશય પોતાની કળાનું સરસ પ્રદર્શન કરે છે.” પછી વારો આવ્યો આશ્રયી અને પોરસના જીવન પ્રસંગોના આલ્બમનો. પ્રગતિ એ તેમના લગ્નનું આલ્બમ ઉપાડ્યું અને રસપૂર્વક જોઈ નાંખ્યું. પોરસ બોલ્યો “અરે શ્રી, આપણું પેલું આલ્બમ લઈ આવતો.” આશ્રયી લઈ આવી અને પ્રગતિ ને આપતા બોલ્યા “બેટા, અમારા અંગત વ્યક્તિઓ સિવાય અમે આ આલ્બમ કોઈને પણ બતાવતા નથી. કોણ જાણે કેમ તમને લોકોને મળ્યા ત્યારથી એક પોતીકાપણાનો અહેસાસ થાય છે.” પ્રગતિ એ આભાર વ્યક્ત કરી આલ્બમ લીધું. આલ્બમમાં બંનેના બાળપણથી માંડી જુવાનીના પિક્ચર હતા. પ્રગતિ એ હસતાં હસતાં કહ્યું “તો આ તો પ્રેમકહાણીનો પૂર્વ અધ્યાય છે ખરૂંને?” અને બધા ખડખડાટ હસી પડ્યા. જોતાં જોતાં પ્રગતિ  છેલ્લા પાન પર પહોંચી તો પિક્ચરની જગ્યાએ એક પ્લાસ્ટિક પાઉચની અંદર એક નાનો નેકલેસ હતો. એ જોઈને પ્રગતિ  એકદમ ચમકી ગઈ. પિક્ચરની નીચે લખ્યું હતું “ભૂલની સજા – LOST TREASURE”. એ બસ અવાચક બની શુન્યમનસ્કે પેલા નેકલેસને તાકી રહી. એના દિમાગમાં કેટલાય સવાલો સળવળી ઊઠ્યા. આવોજ નેકલેસ આધાર પાસે પણ છે જે તેના ગળામાં હતો જ્યારે તેને અનાથાશ્રમના દરવાજે છોડ્યો હતો. એને થયું કે આશ્રયી જ આધારને જન્મ દઈ ત્યજી દેનારી માતા છે. તેને ત્યાંથી નાસી જવાની ઇચ્છા થઈ અને આશ્રયી માટેનો આદર અને પ્રેમ નફરતમાં બદલાઈ ગયો. પ્રગતિ  પોતાના ગુસ્સાને દબાવતાં બોલી “મને લાગે છે કે મારે જવું જોઈએ!” પોરસ બોલ્યો “કેમ અચાનક? શું થયું? અમારાથી કાંઈ ખોટું થયું છે?” પ્રગતિ  કેવી રીતે કહે કે તમે મારા પતિને કેટલો મોટો અન્યાય કર્યો છે. “મેં તમને ઓળખવામાં ભૂલ કરી છે.” કહી પ્રગતિ એ આશિષને બૂમ પાડી બોલાવ્યો અને ઝડપથી નીકળી ગઈ.

પ્રગતિ ના ગયા પછી આશ્રયી અને પોરસ ચર્ચા કરવા લાગ્યા કે તેણે આવો વ્યવહાર કેમ કર્યો. અને એક વાત પર બંનેનું ધ્યાન ગયું કે આલ્બમના છેલ્લા પાનાને જોતાં જ એના ચહેરાના હાવભાવ બદલાઈ ગયા હતા. એમણે વિચાર્યું કે પ્રગતિ એ “ભૂલની સજા – LOST TREASURE” વાંચીને કોઈ ગેરસમજ થઈ લાગે છે. તેમણે નક્કી  કર્યું કે બીજા દિવસે જઈને તેઓ ચોખવટ કરશે. રવિવારે તેઓ આગળથી જણાવ્યા વગર પ્રગતિ ના ઘરે પહોંચી ગયા. બેલ માર્યો તો આધારે આવીને દરવાજો ખોલ્યો. “આવો, આવો આમ અચાનક? Is everything ok?” તેઓ અંદર આવ્યા, એમને બેસાડી આધારે બૂમ પાડી “પ્રગતિ  જો તો કોણ આવ્યું છે!” પ્રગતિ  બહાર આવી અને એ લોકોને જોઈ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. કશું કહ્યા વગર એ કિચનમાં જઈ પાણી લઈને આવી. આધાર છોભીલો પડી ગયો પણ વાતને સંભાળતા બોલ્યો “રાત્રે આવ્યો ત્યારથી લાગે છે કે પ્રગતિ ની તબિયત ઠીક નથી.” પ્રગતિ એ પુછ્યું “ચા પીશોને?” આશ્રયીએ પ્રગતિ નો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું “ચા પછી પીશું, તું અહીં મારી પાસે બેસ.” પ્રગતિ  ઇચ્છા ન હોવા છતાં બેઠી. આશ્રયી બોલી “ભૂલની સજા – LOST TREASURE વાંચીને તને કોઈ ગેરસમજ થઈ હોય એમ લાગે છે. મહેરબાની કરી અમારી વાત સાંભળ. અમને તારો આ વ્યવહાર બહુ ખૂંચે છે.” આધારને કાંઈ સમજાયું નહીં કે આ શું થઈ રહ્યું છે. આશ્રયી પોતાની વાત આગળ વધારતાં બોલી “હું અને પોરસ નાનપણથી એકબીજાના પ્રેમમાં હતાં. અમારા ઘરવાળાં પણ એમાં રાજી હતાં. પોરસનાં ફોઈ અમેરિકા રહેતાં હતાં અને એમણે પોરસના મા-બાપ માટે ઈમિગ્રેશન માટે ઍપ્લાય કરેલું હતું. એમને વિઝા મળ્યા એટલે તેઓ પણ અમેરિકા ગયા અને તેમના બાળકો પોરસ અને એની બેન માટે એપ્લાય કર્યું. પોરસનો પણ વિઝાકૉલ આવ્યો અને એણે પણ અમેરિકા જવાની તૈયારી કરવા માંડી. મેં પોરસને કહ્યું કે લગ્ન કરીને જા. પણ એ જો લગ્ન કરે તો એને જવામાં વિલંબ થાય એમ હતું, કારણ લગ્ન કરેલાની કેટેગરી બદલાય જાય. એના જવાના દિવસો નજીક આવવા લાગ્યા ત્યારે હું ૨૪ કલાક એની સાથે જ રહેવા લાગી. એ ૨૨નો હતો અને હું ૧૯ની. અમે અમારું સાનભાન ભૂલી એક દિવસ ન કરવાનું કરી બેઠાં” આશ્રયી ને ગળે ડૂમો ભરાયો તો આધારે એમને પાણી આપ્યું. વાતને આગળ વધારતાં પોરસ બોલ્યો “હું તો અમેરિકા આવી ગયો અને આર્થિક બોજાના કારણે તરત પાછા આવવું શક્ય નહોતું. પ્રગતિ  ગર્ભવતી બની અને કોઈને જાણ ન કરી અને જ્યારે બધાંને જાણ થઈ ત્યારે ગર્ભપાત માટે બહું મોડું થઈ ગયું હતું. એના મા-બાપે દબાણ કરી એ વાત મારાથી છુપાવી. પ્રગતિ એ એક પુત્રને જન્મ આપ્યો પણ મા-બાપ અને કુટુંબીઓના દબાણવશ એને પુત્રનો ત્યાગ કરવો પડ્યો.” આધારે એમને અટકાવતાં પુછ્યું “આ બધી વાત તમે અમને કેમ જણાવો છો? પ્રગતિ તેં મારા વિષે કાંઈ વાત કરી હતી કે શું?” પોરસે એને આશ્વાસન આપતા સ્વરે કહ્યું “ના બેટા આમાં તમારી વાત નથી પણ અમારી વાત છે, અને પ્રગતિ ની ગેરસમજ દૂર કરવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ. લગભગ બે વર્ષ પછી અમે ભારતા પાછા આવ્યા અને ધામધૂમથી લગ્ન કરી દીધા. શ્રીને આવતાં બીજાં બે વર્ષ લાગ્યાં. અમે ખુશીથી અમારું જીવન વિતાવી રહ્યાં હતાં. ચાર વર્ષ સુધી અમને સંતાન ન થતાં અમે ગાયનોકોલોજીસ્ટનો સંપર્ક કર્યો અને થોડી સારવાર બાદ આશા અમારા જીવનમાં આવી. પણ ડોસ્ટરે કહ્યું કે હવે શ્રી કદી મા નહીં બની શકે. મને મારી દીકરી બહુજ વહાલી છે પણ દીકરો ન હોવાનો અફસોસ જોઈને શ્રીએ મને પુત્રના જન્મની વાત કરી.” પ્રગતિ જે બધું ધ્યાનથી સાંભળી રહી હતી એ થોડા ગુસ્સાથી બોલી “તો પછી એને કેમ ન અપનાવ્યો?” આશ્રયી બોલી “અમે બધાજ પ્રયત્ન કર્યા પણ અમે એને શોધી ન શક્યા. મારા મામા કે જેઓ એને એક અનાથાશ્રમમાં મૂકી આવેલા એ એક અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા. એમના સિવાય બીજા કોઈને ખબર નહોતી કે કયા અનાથાશ્રમમાં એ મૂકી આવેલા. અમે ઘણી જગ્યાએ તપાસ કરી પણ ઓળખાણ માટે અમારી પાસે કશું સાધન નહોતું. એના માટે પ્રાર્થના સિવાય બીજું કાંઈ કરી શકીએ એમ નથી. આલ્બમમાં જે નેકલેસ તેં જોયેલો એ એક નિશાની હતી એ પણ બધે બતાવી પણ કાંઈ ન વળ્યું. પોરસ એક દિવસ બે સરખા નેકલેસ લઈ આવેલો જે અમે બંનેએ અમારા ગળામાં પહેરી રાખેલ. બાળકના જન્મ પછી મેં મારો નેકલેસ એના ગળામાં પહેરાવ્યો હતો. અને પોરસનો નેકલેસ અમે એની યાદમાં આલ્બમમાં મૂક્યો છે” અને આલ્બમ કાઢી એ રડવા લાગી.

પ્રગતિ  ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગી અને આશ્રયી ને પગે પડી બોલી “મને માફ કરી દો મમ્મી.” આધાર, પોરસ અને આશ્રયી એકદમ ચોંકી ગયા. પ્રગતિ  પોતાની લાગણી અને આંસુને કાબુમાં લેવાના પ્રયત્ન કરતાં કરતાં બોલી “એક મિનિટ, હું હમણાં જ આવું છું.” અને તે દાદરો ચડી પોતાના બેડરૂમમાંથી એક બોક્સ લઈ આવી અને ટેબલ પર બંને નેકલેસ એકબીજા સાથે ગોઠવી દીધા.

– જગદીશ ક્રિશ્ચિયન

અરુ અને સંજુ નવેમ્બર 20, 2009

Posted by jagadishchristian in મારી વાર્તા, વિચાર-મંથન.
Tags: , , , , , ,
6 comments

આજે ફરી એક વાર્તા લઈને આવ્યો છું. પોતાનો દેશ છોડી અમેરિકા આવી પોતાની સંસ્કૃતી અને સામાજિક મૂલ્યો સાચવવાની અને નવી સંસ્કૃતિ કે વિચારધારા સ્વીકારવાની કશ્મકશને સાર્થક કરવી એ બહુ અઘરી પરીક્ષા છે. ભાષા એ સૌથી પહેલા હાથવગી થતી હોય છે. અને એટલે અંગ્રેજી ભાષાનો વધારે ઉપયોગ કર્યો છે પણ સામાજિક સંકુચિતતા સંસ્કૃતિનો ચહેરો પહેરી પ્રેમ અને લાગણીની કત્લ કરે છે અને તોય ગુનો નથી બનતી એ અસહ્ય વાસ્તવિકતા છે, જેને રજૂ કરવાનો પ્રયાસ છે. ટેકો અને ટીકા આવકાર્ય છે. 

અરુ અને સંજુ! 

 

જાન્યુઆરીના અંતની એક સમી સાંજે (ખરેખર તો રાત કહેવાય) હું બીક્યુઈ પર થઈને જેએફકે એરપોર્ટ તરફ ડ્રાઈવ કરી રહ્યો હતો. આમ તો ઘરેથી વહેલો જ નીકળ્યો હતો, કારણ કે ફોરકાસ્ટ હતું કે સ્નો પડવાનો છે. આ કેનાલ સ્ટ્રીટ, વરસના ગમે તે દિવસે આવો, બસ ભરચક! પસાર કરતાં ચાળીસ મિનિટ થઈ. કારનાં વાઈપર સ્નો ફ્લરીઝને સાફ કરી રહ્યાં હતાં, પણ રસ્તો એકદમ સ્લગીશ હતો! ૧૦૧૦ વીન પર દર વીસ મિનિટે આખું વર્લ્ડ સાંભળી થાક્યો! બસ એક વાત નક્કી થઈ ગઈ કે ભલે ફ્લાઈટ ચૂકી જવાય કે ફ્લાઈટ કૅન્સલ થાય, મારી આજની સાંજ કહો તો સાંજ અને રાત કહો તો રાત, બહુ લાંબી અને પેઈનફૂલ હશે. સીડી કેસ ફેંદતાં પૂર્વીએ આપેલી સીડી મળી. તેના દુ:ખને વાચા આપતાં ગીતોની બે સીડીમાંની એક. છેલ્લા દોઢ મહિનાથી મેં તેને મળવાનું બંધ કર્યું છે પણ આ સીડી દ્વારા રોજ સાંભળતો રહ્યો છું.

 

છોડ ગયે બાલમ.. મુજે હાઈ અકેલા છોડ ગયે.

 

 

ઘરમાં હું એકલો ભાઈ અને નાની બે બહેનો, હવે નાની પણ શાની! મમ્મી અને પપ્પાના હિસાબે તો એકાદ વર્ષમાં પરણાવવા જેવી થઈ જશે. ખુશ્બુ મારાથી પાંચ વર્ષે નાની જૂનમાં ફાર્મસિસ્ટ થઈ જશે, અને ખુશી સીપીએની ફાઈનલ એક્ઝામની તૈયારીમાં પડી છે. કેટલી મહેનત કરી બન્નેએ પોતાનું ભવિષ્ય મજબૂત બનાવી દીધું. હું પણ કેટલી મહેનત કરીને આઈટી એન્જિનિઅર બન્યો છું. મમ્મી પપ્પા બન્નેની કુરબાની, દુરંદેશી અને મહેનતનું આ પરિણામ છે. આ દેશમાં ત્રણ બાળકોને કૉલેજની મસ મોટી ફીઓ ભરી ભરીને ભણાવવા એ નાની સૂની વાત નથી. મને તો હંમેશા તેમના અચીવમેન્ટનું ગૌરવ થાય છે. પપ્પા ઇન્ડિયા માં રોજ બેંકમાંથી આવી અમારા અભ્યાસ (હોમવર્ક) ની પૂછપરછ કરતા અને હેલ્પ કરતા. સાંજે જમ્યા પછી ઘરનાં બધાંને સાથે બેસાડી ને અખંડ આનંદકે જનકલ્યાણ માંથી રોજ નવી નવી વાર્તાઓ વાંચી સંભળાવે. અને સૂતાં પહેલાં પ્રાર્થના. મમ્મી સવારે પાંચ વાગે બધાં બાળકોને ઉઠાડે, બ્રશ કરાવે અને ગરમા ગરમ દૂધ કે ચાની સાથે ગરમા ગરમ થેપલાં કે મેથીનાં ભજિયા કે એકદમ સોફ્ટ હાંડવો. પણ આ બધું અડધાથી પોણા કલાકમાં પતાવી ફરજિયાત વાંચવા બેસવાનું. પછી પપ્પા ઊઠીને પરવારી પેપર વાંચતા જાય અને અમારું ધ્યાન રાખતા જાય. બીજી બાજુ મમ્મી બધાંના માટે નહાવાનું ગરમ પાણી તૈયાર કરે અને વારા પછી નહાવાનો કાર્યક્રમ અને જોત જોતાંમાં બધાં માટેની લંચની થાળી તૈયાર. અને પછી સ્કૂલનો બેલ.. ટન.. ટન..

 

 

અરે ભાઈ હૉર્ન મારવાથી ટ્રાફિક થોડો મુવ થશે. સ્નો હવે થોડો હૅવી પડવા લાગ્યો છે ને ટ્રાફિક ઘણો સ્લો મુવીંગ છે. અને આ ગીતના શબ્દો મને હચમચાવી રહ્યા છે.

ચલ દિયા દિલ મેરા તોડકે, તું અકેલા મુજે છોડકે!

 યાદ રખના મગર બેવફા, તુજકો ભુલેગા ના દિલ મેરા!

હું જાણું છું કેટલો મોટો અન્યાય કર્યો છે મેં તને. પૂર્વી છેલ્લા ચાર વર્ષથી મારી સાથે સંકળાયેલી છે. બહુજ રૂપાળી તો ન કહેવાય પણ આકર્ષિત ખરી. એક વખત નજર પડે એના પર અને જો નજરથી નજર મળી તો બસ ઘાયલ! ઍવરેજ હાઈટ અને એને અનુરૂપ વજન. અને પેલી આંખો… હું તો હંમેશા એમાં ખોવાઈ જ જાઉં છું. ઘણી બુદ્ધિશાળી અને ચાલાક! આ હું એકલો નથી કહેતો, એને મળેલાં સર્ટિફિકેટ, એવોર્ડસ ઝૂમી ઝૂમીને બોલે છે. એના વાક્ચાતુર્યથી તો ભલભલાં મોહિત થઈ જાય. પણ એની સૌથી મોટી ખાસિયત એ નમ્રતા. આટલાં વરસોથી અહીં હોવા છતાં તમે મળો તો એમ જ લાગે કે હમણાં જ ગુજરાતના કોઈ ગામડેથી આવી છે. હું તો મારી જાતને બહુજ ભાગ્યશાળી સમજુ છું કે પૂર્વી મારા જીવનમાં આવી. હું કહીશ તો તમે માનશો નહીં પણ પ્રેમના એકરારની પહેલ તેણેજ કરેલી! અને હું એ પણ જાણું છું કે તે મને પોતાની જાત કરતાં પણ વધારે ચાહે છે.

 

 

ગૌરીવ્રતનો એ પ્રસંગ આજે પણ મને બરાબર યાદ છે. મમ્મીએ ઇન્ડિયા ની જેમ અહીં પણ બધાજ વાર-તહેવાર પાળવા-ઊજવવાની પ્રણાલિકા અકબંધ જાળવી રાખેલ છે. ઘરના કોઈ પણ અપવાદ નહીં. ખુશ્બુ અને ખુશી બન્ને જણે ગૌરીવ્રત રાખેલું, ત્યારે મેં પૂર્વીને પૂછેલું;

કેમ તેં વ્રત નથી પાળ્યું?’

હું શાને પાળું?’

જો સાંભળ, પ્રશ્નનો જવાબ પ્રશ્ન ન હોઈ શકે!

કેમ ના હોય? તમારા પ્રશ્નનો જવાબ તમારા પ્રશ્નમાં કે પ્રપ્રશ્નમાં હોય તો?

‘What do you mean?’

આઈ મીન કે લોજિકલી તમારા પ્રશ્નનો જવાબ હા કે ના હોવો જોઈએ, ખરુંને? તો મારા પ્રશ્નમાં જવાબ તો આવી ગયોને કે નાવ્રત નથી પાળ્યું.

રાઇટ, તો પછી બીજો પ્રશ્ન, કેમ નથી પાળ્યું?’

ફરી મારો પ્રશ્નાર્થી જવાબ એનો એજ છે, હું શાને પાળું?’

કેમ તને ઇચ્છા નથી કે તને મનગમતો પતિ મળે?’

અને એની આંખોમાં થોડી શરમાહટ, અમર આનંદની ચમક તથા મોં પરના એ માર્મિક હાસ્યથી હું તો એકદમ ક્ષોભિત થઈ ગયો. મારી ક્ષોભને કળ વળે તે પહેલા તે બોલી ઊઠી; ‘તમે મળી તો ગયા છો! હું તો રાહ જોઉં છું એ દિવસ જ્યારે હું કરવાચોથનું વ્રત પાળીશ અને તમે ચાંદો બની મને દૂધ પિવડાવી મારું વ્રત છોડાવશો, ખરું ને?’ હું એકદમ ગળગળો થઈ ગયો.

 

 

મેં એક ધમાકો સાંભળ્યો, અને મને પેલી કહેવત યાદ આવી ગઈ કે દુકાળમાં અધિક માસ”. મારાથી બે ગાડી આગળ એક નાની ગાડી ટ્રક સાથે અથડાઈ હતી. અને મારી ગાડીમાં ચાલતી સીડીમાંથી એક નવું ગીત ચાલું થયું મેરે નસીબમેં હૈ દોષ, તેરા પ્યાર નહીં.

 

 

આખરે એરપોર્ટ પહોંચી તો ગયો. મારો મિત્ર અજય જે લોન્ગ આઈલેન્ડમાં રહે છે તે મારી ગાડી લઈ જવાનો હોવાથી રાહ જોતો ઊભો હતો. ફટાફટ બેગો ઉતારીને અજયને ગાડી આપી રવાના કર્યો. ફ્લાઈટ તો મારી બે કલાક ડીલેય હતી તે તો મારા ટ્રાફિકના ચક્કરમાં જ ખર્ચાય ગયા હોવાથી ચેક-ઇનની લાંબી લાઇનમાં જઈને જરૂરી વિધિ પતાવી, સિક્યુરિટી ચેક પતાવી મેન્સરૂમમાં જઈ થોડો ફ્રૅશ થઈ આવ્યો. પછી ચાની ચુસ્કી લેતો બોર્ડીગ એનાઉન્સમેન્ટની રાહ જોતો હું એક ખૂણાની ચેર પર બેઠો હતો.

 

 

અરે અરુ! ઈન્ડિયાની સવારી એકલા એકલા?’

હું એકદમ ચમક્યો. મને કોણે બોલાવ્યો અહીં? બાય ધ વે મારું નામ અરણ્ય, નજીકના લોકો અરુ કહી બોલાવે.

અરે સંજુભાઈ તમે? હાઉ આર યુ? હાઉ ઈઝ ધ ફેમિલી?’

એવરિથિંગ ઇઝ ફાઇન. યુ ટેલ મી, લોન્ગ ટાઈમ નો સી? વૉટ્સ ગોઈન્ગ ઑન?’

નથીંગ મચ, યુ નો!

 

આગળ કાંઈ વાત થાય તે પહેલાં ફ્લાઈટ બોર્ડિંગનું એનાઉન્સમેન્ટ થયું. હું અને સંજુભાઈ લાઈનમાં ઊભા થઈ ગયા. અમેરિકા ખાતે સંજુભાઈ અને એમનાં ફાધર-મધર અમારા પહેલા સગા. અમે આ દેશમાં આવ્યા ત્યારથી એ અમારા પડોશી, માર્ગદર્શક અને શુભચિંતક. સોશિયલ સિક્યુરિટીથી માંડીને સ્કૂલ, કૉલેજ, સિટિઝનશીપ, બર્થડે બધાંજ કામ કે પ્રસંગ તેમના માર્ગદર્શન અને હાજરીથી જ થયેલાં. અને મારા માટે તો એ જરૂર પડ્યે મોટાભાઈ અને જરૂર પડ્યે મિત્ર. મારી જેમ એ પણ એમનાં માબાપના એકલા દીકરા. એક જ બેન હતી તેને પોતાની પસંદ સાથેજ લગ્ન કરવા હતા. સંજુભાઈએ કેટલી હિંમતપૂર્વક અને શાંતિથી બધાને સમજાવી, પટાવીને પોતાના માબાપ અને સગાં વહાલાંઓને રાજી કર્યાં હતાં. એ બન્નેની જોડી એટલી સરસ છે અને એટલા પ્રેમભાવથી રહે છે કે કોઈને પણ ઈર્ષા આવે. જોકે આજે બધા સંજુભાઈના પ્રયત્નોની કદર કરે છે. તેમની બેનના સાસરિયાં તેમની બેનના વખાણ કરતાં થાકતાં નથી. અને જીજાજી તો સંજુભાઈના ઘરે ને મારે ઘરે, ખાટલેથી પાટલે અને………

 

 

હું વિન્ડો પાસેની મારી સીટ ઉપર બેઠો. થોડી વારમાં સંજુભાઈએ મને એમની બાજુની સીટ પર બેસાડવાનું ગોઠવી દીધું.

અરુ, વાય ડોન્ટયુ કમ ટુ વિઝિટ અસ?’

સંજુભાઈ, યુ નો… તમે પણ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં કેટલી વખત આવ્યા છો? ચાલો અમને નહીં પણ અંકલ- આંટીને તો…… ઓહ આઈ એમ સો સોરી, પ્લીઝ ફરગીવ મી.

 

સંજુભાઈની આંખોમાં એ લાચારી અને ચહેરા પરની ઉદાસી જોઈને હું મારી આંખનાં બેઝમેન્ટમાંથી ધસી રહેલાં આંસુઓને માંડમાંડ દબાવી શક્યો. જ્યારે એમણે બેનના લગ્ન કરાવેલા ત્યારે તેમણે મનથી નક્કી કરેલું કે પોતે મા-બાપની પસંદગીની ઇન્ડિયાની છોકરી સાથેજ લગ્ન કરશે. ભાભીના આવ્યા પછી બે-ચાર મહિના ઠીક ચાલ્યું અને પછી તેમણે રોજબરોજ કકળાટ ઊભા કરવા માંડ્યા. શરૂઆતમાં દેશ બદલાયો, હવામાન બદલાયું, ઘરની યાદ વગેરે કારણો વાપરી પરિસ્થિતિને સાચવવાના ખૂબ પ્રયત્ન કર્યા. પણ પછી આખરી ઉપાય તરીકે અને મા-બાપ અને પત્ની બન્નેને સાથે રાખી શકવાની અશક્યતાઓ જોઈ એમણે પત્ની સાથે જુદા રહેવાનું નક્કી કર્યું. મારા હિસાબે એ તેમની જીંદગીનો સૌથી કપરો નિર્ણય હશે.

 

 

ડોન્ટ વરી અબાઉટ ઇટ. લુક, ધેટ ઈજ અ ફેફ્ટ ઓફ લાઈફ, વન હેસ ટુ ફેસ ઈટ, એક્સેપ્ટ ઈટ એન્ડ મુવ ઓન. આઈ હેવ ટ્રાઈડ માય લેવલ બેસ્ટ એન્ડ આઈ વિલ સ્ટીલ કંટિન્યુ ટ્રાઈંગ.

આઈ નો. યુ આર એ ફાઇટર. એન્ડ ટ્રુથ ઈઝ ઓન યોર સાઈડ. એનિવેઝ, તમે આમ અચાનક?’

મારા ફાધર-ઈન-લૉ ને હાર્ટએટેક આવ્યો છે. મારી વાઈફ તો પરમ દિવસે ગઈ ને હું થોડું કામ પતાવી આજે જાઉં છું. અને તારી કંપની મળી રહેશે એટલે જ આ ફ્લાઈટ લીધી.

ઇઝ હી ઓકે?’

ઓહ યા, હી હેઝ ગોન થ્રુ એ સર્જરી એન્ડ નાવ હી ઈઝ આઉટ ઓફ ડેન્જર. સો, ફાઈનલી યુ અગ્રીડ!

આઈ હેવ નો ચોઈસ! યુ નો, પપ્પા-મમ્મીએ કેટલું સેક્રીફાઈસ કર્યું છે અમારા માટે. પપ્પા આવ્યા ત્યારથી રોજ બાર કલાક સ્ટોર પર કુટાય છે. ખેર હવે તો પોતાનો સ્ટોર છે પણ તોય…

એ તો સમજ્યા, પણ એના માટે ઇન્ડિયા  જવાની શી જરૂર છે? વ્હોટ અબાઉટ પૂર્વી? યુ ગાયસ આર મેડ ફોર ઈચ અધર!

સંજુભાઈ તમે તો જાણો છો મારાથી બે નાની બેન હજુ કુંવારી છે. એમના ભાવિને કોઈ તકલીફ પડે એવું કરવું તો શું, વિચારી પણ ન શકું. મમ્મી-પપ્પા બંનેને મેં નાણી જોયાં છે અને તેઓ કોઈ હિસાબે રાજી નહીં થાય. ખુશ્બુ અને ખુશીનાં લગ્નની એમની ચિંતા જોઈને તો મારી બધીજ હિંમત ભાગી પડી છે.

અરે પણ એનોય ઉપાય છે. પહેલાં એ બંનેના લગ્ન કરાવી દો. એમનું સારું ઠેકાણું પડી જાય પછી તું અને પૂર્વી!

મેં એ પણ પ્રયત્ન કરી જોયો, યુ નો ધ આર્ગુમેન્ટ? લોકો કહેશે કે આટલો મોટો ભાઈ એમનો એમ બેસી રહ્યો છે, શું હશે વગેરે વગેરે…..

આમ વાતો કરતાં કરતાં અમે મુંબઈ પહોંચી ગયા. મારે અમદાવાદની ફ્લાઈટ લેવાની હતી ને સંજુભાઈને વડોદરાની.

ઓકે અરુ, ઈફ યુ હેવ ટાઈમ પ્લીઝ વિઝિટ અસ. એન્ડ આઈ હેવ ટુ ટેલ યુ ધીસ વ્હોટ વન્સ સેઈડ બાય સમ ફિલોસોફર ધેટ “If you want to live happily, marry the girl who loves you, not to whom you love.” થીંક અબાઉટ ઇટ. ટેક કેર.

 

મારું એમડી પ્લેયર ઓન કરી મનમાં દ્વિધા અનુભવતો હું ચાલ્યો. અને નવું ગીત ચાલું થયું.

 

 

કભી કિસીકો મુક્કમલ જહાં નહીં મીલતા, 

 કહીં જમીં તો કહીં આસમાં નહીં મીલતા.      

 

જગદીશ ક્રિશ્ચિયન ફેબ્રુઆરી ૨૨, ૨૦૦૪

આ વાર્તા લખી હતી ત્યારે આઈપૉડ હતા નહીં અને ન્યુવર્ક એરપોર્ટનો ઉપયોગ ઓછો થતો હતો. અને અરુ અને પૂર્વીનું શું થવું જોઈએ કે શું થયું હશે એ તમારે વિચારવાનું છે. અને સંજુભાઈના વૈવાહિક અને કૌટુંબિક જીવનમાં ફરક પડે છે કે કેમ એ પણ તમારે વિચારવાનું છે.

તો અપો ટેકો કે ટીકા.  

સિટિઝનશીપ નવેમ્બર 7, 2009

Posted by jagadishchristian in મારી વાર્તા.
Tags: , , , , , , ,
17 comments

આજે એક વાર્તા લઈને આવ્યો છું. અમેરિકન જીવન શૈલી અને નીતિ નિયમો પર આધારિત છે. આશા છે કે બધાંને ગમશે. અભિપ્રાય આપશો તો આનંદ થશે. ટીકા સુધારો કરવામાં અને ટેકો જુસ્સો વધારવામાં કામ લાગશે.

સિટિઝનશિપ

પ્રતિક અને સરોજ વહેલી સવારે ઊઠી તૈયાર થઈને ન્યુવર્કમાં આવેલી ઇમિગ્રેશનની ઓફિસે પહોંચ્યા. આજે સરોજનો સિટિઝનશિપનો ઇન્ટરવ્યૂ હતો. હૉલની અંદર બંને જણ સરોજના વારાની રાહ જોઈ બેઠાં હતાં. પ્રતિક ચાની ચુસ્કી લેતાં લેતાં ન્યૂઝપેપર વાંચી રહ્યો હતો. સરોજ થોડી ટેન્શનમાં લાગતી હતી. અંદર ઇન્ટરવ્યૂરૂમમાંથી થોડી થોડી વારે કોઈ હસતા તો કોઈ નિરાશ ચહેરા નીકળી રહ્યા હતા. સરોજનું નામ બોલાયું એટલે એ ઊભી થઈને ગઈ અને જતાં એણે પ્રતિક તરફ નજર નાંખી તો પ્રતિકે આંખના ઇશારે કહ્યું ચિંતા ન કર અને શુભકામના.

થોડી વાર પછી અંદરથી એક ઓફિસરે આવીને પૂછ્યું  “સરોજ સાથે કોઈ આવ્યું છે?” પ્રતિક ઝડપથી ઊભો થઈને એની પાસે ગયો તો એણે એને અંદર રૂમમાં આવવા માટે કહ્યું. ઓફિસરે કહ્યું “તમારી પત્નીને સિટિઝનશિપ આપી શકાય એમ નથી એ કહેતાં જ તમારી પત્ની બેહોશ થઈ ગઈ છે.” પ્રતિકે ઝડપથી સરોજને ઢંઢોળી અને બેગમાંથી પાણી કાઢી પિવડાવ્યું. એ થોડી સ્વસ્થ થઈ એટલે ઓફિસરે પ્રતિકને કહ્યું  “સરોજને બહાર બેસાડી પાછો રૂમમાં આવ.” પ્રતિક સરોજને થોડું સાંત્વન આપી બહાર બેસાડી અંદર રૂમમાં ગયો. પ્રતિકને બેસવાનો ઇશારો કરી ઓફિસરે કહ્યું  “સરોજે ક્રાઇમને લગતા બધા પ્રશ્નોના જવાબ રૂપે ના લખ્યું છે. પણ ક્રિમિનલ બેકગ્રાઉન્ડ ચેક કર્યું તો એમાં એમની ગિરફતારી થયાની માહિતી મળી. મેં સરોજને પૂછ્યું તો પહેલાં એણે સાફ ઇન્કાર કર્યો અને પછી રડવા લાગી. અને જ્યારે જણાવ્યું કે તને સિટિઝનશિપ આપી શકાય એમ નથી ત્યારે તે એકદમ બેહોશ થઈ ગઈ. આ મારે તમને જણાવવું પડે એટલે જણાવું છું.” પ્રતિક એકદમ આશ્ચર્યચકિત થઈ આ સાંભળી રહ્યો. થોડી વારે એણે પોતાને સ્વસ્થ કરી ઑફિસરને કહ્યું “મને આવી કોઈ જાણકારી નથી અને મારા માનવામાં પણ નથી આવતું.” ઓફિસરે કહ્યું “તે તમે તમારી પત્ની સાથે ચર્ચા કરી લેજો અને આ નિર્ણયની લેખિત જાણકારી પત્ર દ્વારા કરવામાં આવશે. હવે તમે જઈ શકો છો.”

૧૯૯૫ માં બેંગલોરથી કમ્પ્યૂટર સાયન્સની ડિગ્રી મળતાંજ પ્રતિક સ્ટુડન્ટ વિઝા પર અમેરિકા આવ્યો માસ્ટર કરી એક કંપનીમાં H1B વિઝા હેઠળ જૉબ મેળવી લીધી. શરૂઆતની થોડી તકલીફ વેઠી સેટ થઈ ગયો. અને બે વર્ષ પછી એને ગ્રીનકાર્ડ પણ મળી ગયું. લગ્ન કરવા માટે મા-બાપ તો ઘણા સમયથી પાછળ પડ્યા હતા. એટલે ગ્રીનકાર્ડ મળતાંજ એ ઇન્ડિયા પહોંચી ગયો. એક મોટા લિસ્ટમાંથી એણે સાત કન્યાઓ પસંદ કરી. અને મહિના પછી વાજતે-ગાજતે સરોજ સાથે લગ્ન થઈ ગયાં. સરોજ નાના ગામમાં ઉછરેલી પણ નજીકના શહેરમાં અપડાઉન કરીને બી.એ. સુધી ભણેલી હતી. નાક-નકશે સુંદર, ઘર કામમાં કુશળ પણ થોડી શરમાળ અને ઓછાબોલી હતી. તકલીફ બસ એકજ હતી કે તે અંગ્રેજી લખવા-બોલવા-વાંચવા અને સમજવામાં નબળી હતી.

લગ્ન પછી અમેરિકા આવતાં સરોજને લગભગ ત્રણ વર્ષ લાગ્યાં. ત્રણ વર્ષ દરમ્યાન પ્રતિકે મહેનત અને કરકસરથી પૈસા બચાવી એક હાઉસ પણ લઈ લીધું. સરોજ આવી એટલે પ્રતિક રોજ સાંજે ગાડીમાં લઈ બહાર નીકળી જતો. સાથે સાથે રસ્તાની જાણકારી આપતો, ડ્રાઈવિંગના નિયમો સમજાવતો, શૉપિંગ મૉલ, ઇન્ડિયન માર્કેટ, સિનેમાહૉલ વગરે જગ્યા બતાવતો. થોડા મહિના પછી સરોજ પણ ગાડી ચલાવતી થઈ ગઈ. અને જોત જોતાંમાં સરોજ સગર્ભા થઈ એટલે પ્રતિકે એના મમ્મી-પપ્પાને આવવા માટે વિનંતી સાથે જરૂરિયાત પણ સમજાવી. તેઓ આવ્યાં એટલે સરોજને પણ સારું લાગ્યું કારણ પ્રતિક જૉબ પર જાય પછી ઘરમાં બહુ એકલતા લાગતી હતી. સરોજે એક બાળકીને જન્મ આપ્યો – શિલ્પા. મમ્મી-પપ્પા દસેક મહિના થયા એટલે પાછાં જવાની ઉતાવળ કરવા લાગ્યાં અને સાથે સરોજ તથા શિલ્પાને પણ લઈ જવાની જીદ પકડી બેઠાં. પ્રતિકના પક્ષમાં કોઈ ન હોવાથી એનો પરાજય થયો અને એ લોકો ઇન્ડિયા જવા રવાના થયાં. બે મહિના પછી સરોજ અને શિલ્પા પાછાં આવ્યાં. ઘરમાં આનંદ હતો. શિલ્પા હવે ડેકેર સેન્ટર જતી થઈ તો સરોજ પણ સમય પસાર થાય એ બહાને બ્યુટીસલૉનમાં પાર્ટટાઇમ જૉબ કરવા લાગી. અને એમ કરતાં સરોજને આ દેશમાં આવ્યે પાંચ વર્ષ થયાં. પાંચ વર્ષના વસવાટ પછી સિટિઝનશિપ માટે એપ્લાય કરી શકાય એટલે પ્રતિકે ફોર્મ ભરી સરોજની સહી કરાવી મોકલી દીધું. અને શ્રી. જોસેફ પરમારની સિટિઝનશિપ માટેની પ્રશ્નાવલી બુક લાવી આપી જે વાંચીને સરોજ બરાબર તૈયાર થઈ ગઈ.

ઑફિસમાંથી નીકળી સરોજ પાસે પહોંચતાં સુધીમાં કેટલાય વિચારો પ્રતિકને ઘેરી વળ્યા. પ્રતિકે ઘણી મહેનત પછી પોતાના વિચાર-લાગણી અને ગુસ્સા પર કાબુ મેળવી શક્યો. તેણે સરોજને પૂછ્યું “તું ઠીક તો છે ને? ચાલ હવે ઘરે જઈએ.” પ્રતિકની આંખમાં કેટલાય પ્રશ્નો જવાબ શોધી રહ્યા હતા તો સરોજની આંખો પણ લાચારી અને ક્ષોભથી ઢળેલી હતી. ઘરે પહોંચ્યાં ત્યાં સુધી બંને જણે કોઈ વાત ન કરી. પ્રતિકે ઘરે પહોંચતાં જ કહ્યું “હું ઑફિસે જાઉં છું.” સરોજને ખબર હતી કે આજે પ્રતિકે રજા લીધેલી છે છતાં કંઈ ના બોલી. પ્રતિકને થોડું એકાંત જોઈતું હતું એટલે એ નજીકના પાર્કમાં જઈને બેઠો. દિમાગમાં જાત જાતના ને ભાત ભાતના વિચારો આવતા હતા. સરોજ કઈ ગેરકાનૂની પ્રવૃતિ કરતી હશે, કયા ગુના માટે એની ધરપકડ થઈ હશે, મારાથી છુપાવાનું કારણ શું હશે, હું માનું છું એવી શરમાળ અને ભાવનાશીલ નથી કે શું વગેરે વગેરે. સરોજ સાથે વાતની શરૂઆત કેવી રીતે કરવી એમ વિચાર કરતાં કરતાં સાંજ થઈ ગઈ. એણે મન મક્કમ કર્યું અને ઘર તરફ નીકળ્યો.

ઘરે પહોંચ્યો તો ઘરમાં સ્મશાનવત શાંતિ હતી. શિલ્પા કાર્ટૂન નેટવર્ક પર એનું કાર્ટૂન જોવામાં મશગૂલ હતી. એને થોડું વહાલ કરી આજુબાજુ નજર ફેરવી પણ સરોજ દેખાઈ નહીં. એ બેડરૂમમાં કપડાં બદલવા ગયો તો સરોજ બેડમાં આડી પડેલી હતી. જેવી લાઈટ ચાલુ કરી કે એ એકદમ ઊભી થઈ અને પ્રતિકને વળગીને ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા લાગી. “મને માફ કરી દો, મારા લીધે તમને કેટલું દુ:ખ પહોંચ્યું.” પ્રતિકે એને શાંત પાડી અને કહ્યું “શાંતિ રાખ અને રડવાનું બંધ કર, શિલ્પા જોશે તો એ પણ રડશે અને એના બાલસહજ પ્રશ્નોના જવાબ આપવું અઘરું હશે.”

રોજના નિયમ પ્રમાણે પ્રતિક અને શિલ્પા ડાઈનિંગ ટેબલ પર ડિનર માટે ગોઠવાઈ ગયા. સરોજે રસોઈના બાઉલ ટેબલ પર મૂક્યા અને બે પ્લેટ મૂકી. પ્રતિકને ખબર હતી સરોજ તબિયતનું બહાનું કરી ખાવાની ના કહેશે છતાં એણે આગ્રહ કરી એને બે કોળિયા ખાવા મજબૂર કરી. થોડું ટેલિવિઝન જોઈ શિલ્પાને એના રૂમમાં સુવડાવી પ્રતિક અને સરોજ પોતાના બેડરૂમમાં આવ્યા. પ્રતિકે હિંમત કરી વાતની શરૂઆત કરી “સરોજ સ્વીટહાર્ટ તું મને માંડીને વાત કર કે કેમ ક્યારે શું થયું હતું.” સરોજ ફરી રડવા લાગી. પ્રતિકે એને સમજાવતાં કહ્યું “જો તું આમેજ રડ્યા કરીશ તો વાત નહીં કરી શકે અને વાત જાણ્યા વગર એનો ઉપાય કેવી રીતે કરી શકીશું?” સરોજે પ્રયત્નપૂર્વક પોતાની લાગણી પર કાબુ મેળવી શરૂ કર્યું “એ દિવસ તો હું જિદંગીભર નહીં ભૂલું. લગભગ ત્રણેક વર્ષ પહેલાં એક દિવસ હું Macy’s શોપિંગ માટે ગઈ હતી અને બે ડ્રેસ લીધા, બે રૂમાલ એવું થોડું લઈને શોપીંગ કાર્ટમાં મૂકી મેકઅપનો થોડો સામાન જોવા લાગી. મેં બે-ચાર નેઈલ પોલિશ, લિપસ્ટિક અને એક પરફ્યુમ પસંદ કરી મારા હાથમાં કઈ કાર્ટમાં મૂકવા ગઈ અને મારા સેલફોનની રીંગ વાગી. પર્સમાંથી ફોન કાઢતી વખતે અજાણતાં હાથમાંની બધી વસ્તુ પર્સમાં મૂકાઈ ગઈ. તમારોજ ફોન હતો અને તમે તમારા મિત્રદંપતીને જમવા બોલાવવાની જાણ કરી. મેં તરતજ તમને હા પાડી અને જલદી જલદી કાઉન્ટર પર પહોંચી પૈસા ચૂકવી આગળ નીકળી કે જલ્દી ઘરે જઈ રસોઈની તૈયારી કરી શકું.

પણ જેવી હું પૈસા આપી આગળ વધી તો તરતજ એક સિક્યુરિટી વાળાએ મને રોકી. એણે મારી રિસીપ્ટ જોઈ, કાર્ટમાંનો સામાન તપાસ્યો અને પૂછ્યું કે બીજું કશું ગમ્યું કે લીધું છે તો મેં ના પડી.” પ્રતિકને ખ્યાલ આવી ગયો કે આ શોપલીફ્ટીંગનો મામલો હતો. સરોજ એની કહાણી આગળ વધારતાં બોલી “એણે મને એક તરફ ઊભી કરી અને બીજા બે-ત્રણ સિક્યુરિટી વાળાને બોલાવી મને ઘેરીને ઉભા થઈ ગયા. હું તો એકદમ ગભરાઈ ગઈ. મને સમજણ ન પડી કે આ મારી સાથે શું થઈ રહ્યું છે. સ્ટોરના મેનેજરે આવીને ફરી તપાસ કરી અને થોડી વારમાં બે પોલીસ ઑફિસર આવ્યા અને મારી પર પ્રશ્નોની ઝડી વરસાવી અને મારું પર્સ તપાસ્યું અને એમાંથી અજાણતાં મૂકાયેલી પેલી બધી વસ્તુ નીકળી. પોલીસે પૂછ્યું કે આ તેં લઈને પર્સમાં મૂક્યું છે? મેં કહ્યું હા પણ … અને આગળ બોલું ત્યાં સુધીમાં મારા હાથ પાછળ કરી હાથકડી પહેરાવી દીધી. પોલીસની કારમાં પોલીસ સ્ટેશન લઈ ગયા. મારા પિક્ચર લીધા અને ચોરીનો આરોપ લગાવી દીધો. હું કાંઈ બોલું તો કહેતા  You have the right to remain silent. Anything you say can and will be used against you in a court of law. You have the right to an attorney….”

 “હું એટલી બધી ડરી ગઈ હતી અને મને કોઈ હોશકોશ રહ્યા નહોતાં. ઇન્ડિયામાં અમારે ઘરે તો શું પણ અમારી પોળમાં પણ ક્યારેય પોલીસ આવી નથી. પોલીસ સ્ટેશનથી નીકળી બસમાં સ્ટોર પર પહોંચી કાર લઈ ઘરે આવી. મારી હિમ્મત ન ચાલી તમને વાત કરવાની. થોડા દિવસ પછી કોર્ટમાં જવાની નોટિસ પ્રમાણે હું કોર્ટમાં ગઈ તો જજે પણ મારી કોઈ વાત ન સાંભળી did you take those items and put it in your purse, yes or no? How do you plea guilty or not guilty? અને રડતાં કકળતાં મેં કહ્યું yes.. yes.. yes…  મને એ વસ્તુની કિંમત અને ૨૫૦ ડોલરનો દંડ અને કોર્ટ ફી વગેરે ભરવાનો હુકમ આપ્યો. મેં પૈસા ભરી દીધા અને છુટકારોનો શ્વાસ લીધો કે હાશ આ પ્રકરણ પૂરું થયું. મને ખબર નહોતી આ બલા મારો પીછો છોડવાની નથી.” અને એ ફરી પ્રતિકને વળગીને રડવા લાગી. પ્રતિકને આખી વાત હવે સમજાઈ ગઈ. એણે થોડો રાહતનો શ્વાસ લઈને સરોજને શાંત કરી. અને પછી એણે કહ્યું “જો તેં મને ત્યારે વાત કરી હોત તો આપણે લૉયરની સલાહ લઈને આમાંથી છૂટી શક્યા હોત. આ દેશમાં આ એક વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવાનું હોય છે કે કોઈ કાનુની સકંજામાં ના સપડાઈ જઈએ. પત્નીની મારપીટ, બાળકોની બેદરકારી કે મારપીટ, દ્રગનું સેવન, દારૂ કે દ્રગના સેવનની અસર નીચે કાર ચલાવવી વગેરે વગેરે. ચાલ જે થયું તે થયું અને હવે સિટિઝનશીપ મેળવવા શું કરવું એની ચિંતા કરીએ.

થોડા દિવસ પછી ઈમિગ્રેશન ઑફિસમાંથી પત્ર આવ્યો એટલે એ લઈને પ્રતિક એક લૉયરને મળ્યો. લૉયરની સલાહ પ્રમાણે પહેલાં તો પોલીસ સ્ટેશનમાંથી પોલીસ ફરિયાદની નકલ તથા કોર્ટમાં ભરેલા દંડની નકલ મેળવી. મંદિરના પૂજારી અને ગુજરાતી સમાજના પ્રમુખ પાસેથી ચાલચલગતનું પ્રમાણ મેળવ્યું. પ્રતિક એના બોસની ઓળખાણનો લાભ લઈ મેયર પાસેથી પણ પ્રમાણપત્ર લઈ આવ્યો. પ્રતિક-સરોજનું મેરેજ સર્ટિફિકેટ, શિલ્પાનું બર્થ સર્ટિફિકેટ આ બધા દસ્તાવેજ સાથે લૉયરે આખી પરિસ્થિતિ સમજાવતો પત્ર ઇમિગ્રેશન ઑફિસને મોકલી આપ્યો. બે મહિના પછી ઈન્ટરવ્યૂનો પત્ર મળ્યો. પ્રતિક અને સરોજ લૉયરની સાથે ન્યુવર્કની ઑફિસે પહોંચ્યા. સરોજનું નામ બોલાયું એટલે સરોજ અને લૉયર અંદર ગયાં અને થોડી વારે હસતા વદને બહાર આવ્યાં. પ્રતિકે એક હળવાશ અનુભવી મનોમન ઈશ્વરનો આભાર માની લીધો. સરોજ આજે પણ રડી પડી પણ આજનાં આંસુ હર્ષના હતાં. સરોજ અમેરિકન સિટિઝન થઈ ગઈ.

–   જગદીશ ક્રિશ્ચિયન સ્પ્ટેમ્બર, ૦૪ ૨૦૦૯